Vertellen aan de kleuters is vaak een dankbare bezigheid. Alles wat je zegt is namelijk pure realiteit. Open monden en verbouwereerde bekjes tijdens het uithalen van rare capriolen in de klas, heerlijk. Zwarte piet zit vast in de schoorsteen vanwege het eten van teveel pepernoten. Dat beeld ik uit door op mijn knieën op de grond voor de stoel te gaan zitten. 'Auw, hellep!', kerm ik. Ik ga er helemaal in op en zij ook. De nephaard die vanwege de Sint en Kerst voorin het lokaal staat is een dankbaar object, bedenk ik mij tijdens het verhaal. Want als we in de schoorsteen kijken, zien we daar namelijk de voeten van de pakjespiet bungelen! Ik kijk in de geschilderde kartonnen haard en, ik had het kunnen verwachten, ook 23 andere geïnteresseerden staan ineens achter me om hun hoofd erin te proppen om het wonderlijke te aanschouwen. Nou vooruit, één voor één dan. Nu val ik door de mand, flitst er door mijn hoofd, die kinderen zien ook wel dat er helemaal niets te zien is in die haard. Maar het tegendeel blijkt, ze gaan mee in de waanwereld van meester WP. "Ja, ik zie hem, daar hangt ie!", roepen de kleuters enthousiast. Op een paar na dan, maar realisten zitten er altijd tussen. (Zwarte piet weet zich overigens uit zijn netelige positie te bevrijden als Sinterklaas hem via de onderkant van de schoorsteen met een bezem onder de voeten kietelt, maar dat terzijde.)

Posted in leraar worden | Reeds twee belerende vingertjes

Een dikke groene zalvige streep loopt er over zijn mouw. Is het snot, vraag ik me af en buig wat meer voorover. Ja dus, het is snot. Verse. "Zo, ben je zo verkouden, Jos?", vraag ik de kleuter. "Ja", antwoord Jos en haalt daarbij zijn neus nog eens op. "En smeer je daarom alles aan je mouw?", is mijn vervolgvraag. "Ja, maar ik heb zakdoekjes bij me", zegt Jos die zich vervolgens weer buigt over zijn knutselwerkje. "Maar als je zakdoekjes bij je hebt, hoef je toch niet alles aan je mouw te smeren?", zeg ik, nog stupefait van zijn antwoord. Verwonderd kijkt het kind me aan, maar een inhoudelijke reactie wacht ik niet af. "Dat gaan we eens eventjes afwassen", zeg ik en neem het kereltje resoluut mee naar het aanrecht. Met stromend water en een geel vaatdoekje boen ik het oorspronkelijk witte mouwtje schoon. "Nou is het helemaal nat", concludeert Jos. "Dat klopt, maar dat droogt vanzelf weer." Einde incident. Even later help ik een kind met het dichtdoen van zijn jas. Ik zie het al aan het gezichtje dat ineens moeilijk vertrekt, maar het gevolg is onafwendbaar. De volle nies belandt in mijn gezicht. Merci. Later op de dag vindt een ander het nog nodig om geen hand voor zijn mond te doen tijdens het luidkeels kuchen in mijn richting. Jackpot voor meester WP vandaag. Als ik nu niet ziek word, heb ik de vuurdoop doorstaan, dunkt me.

Posted in leraar worden | Nog geen belerende vingertjes

Hoogbegaafden op de basisschool hebben het niet altijd makkelijk. Je mag dan wel een IQ boven de 130 hebben, een enorme creativiteit en een grote motivatie, maar dat wil nog niet zeggen dat je er daarmee bent. Veel hoogbegaafde kinderen worden op school niet genoeg uitgedaagd en doven als een nachtkaars uit. Met grote desintresse zijn zij aanwezig in de lessen en verleren zich te concentreren. Hoe houd je deze kinderen scherp, bij de les en hoe komen ze aan de juiste uitdaging? Een vraagstuk waar veel leerkrachten zich in de praktijk nog vaak op verkijken. Een hoogbegaafde komt er namelijk vaak bekaaid vanaf omdat ze worden gezien als luxeprobleem. Een andere aanpak vereist? Meer in de video.

Posted in leraar worden | Nog geen belerende vingertjes

Een kammetje met een stukje dun papier er omheen gevouwen is ineens een heel leuk instrument. De vrolijke kam doet het aan de kinderen voor. Meester blaast erop. Want een grappig geluid! Het lijkt wel een toeter. En je kunt er ieder versje op blazen. De kinderen liggen dubbel en willen het zelf ook wel eens een keer proberen. Een aantal kinderen mogen naar voren komen om het te proberen. Het is echt moeilijk zo blijkt, want je moet het papiertje over de kam losjes tussen je lippen laten vibreren. Een kleuter lukt het. Wat knap! De rest mag thuis oefenen, we komen er later op terug!

Posted in leraar worden | Al een één belerend vingertje

Taalontwikkeling is cool! Met een groep oudste kleuters oefen ik het klappen van lettergrepen en het herkennen van een trefwoord in een reeks woorden. Dus in je handen klappen als je het woord SOEP hoort. Ze vinden het prachtig en klappen er lustig op los, ook als ze SOP, SNOEP en TAART horen. En SLAAP, SLUIP en SLAK lijken ook wel erg op elkaar. Maar even oefenen doet wonderen. Het gaat ineens stukken beter. Dan het verschil tussen de Z en de S-klank, maar ook dat hebben ze aardig door. De Z is van Zeuren en de S van Slaan. Beetje negatieve insteek, maar feitelijk correct. Heel goed!

Posted in leraar worden | Nog geen belerende vingertjes

Vorige keer vergeten, maar dit keer gaat het raam wel open in de gymzaal. Juf knikt goedkeurend, leerpuntje ventilatie goed opgepakt. De kleuters zweten namelijk wat af tijdens de gymles en ik in het bijzonder. We zijn namelijk met zijn drieëntwintigen op zoek naar de geheime schat in het bos. Kruipend gaan we door het gymlokaal, we moeten immers onder de struiken door om bij de schat te komen. Mijn vrienden zouden zich rot lachen als ze mij hier in mijn nieuwe spijkerbroek door het lokaal zien kruipen met die hummels. Niet aan denken. We hinkelen van steen naar steen over het water en rennen het laatste stuk. We gaan er in op. Flink oververhit realiseer ik me dat ik de volgende keer beter iets minder intensief mee kan doen, maar daarvoor is het nu te laat. Herladen voor het volgende spel: de geheime diamanten in de vorm van rubberen ringen stelen van de slapende waakhonden. De cirkel midden in het lokaal is de open plek in het bos en twee waakhonden (een oudste en een jongste kleuter) houden de wacht. Als de trommel gaat zijn de honden wakker en mogen ze tikken. Het probleem met kleuters is echter dat ze heel direct reageren op wat je zegt. Nog tijdens mijn uitleg storten de kinderen zich als bezetenen op de ringen in het midden en ik raak het overzicht kwijt. De honden wakker maken met de trom. Maar dan is de chaos echt compleet. Dat denk ik tenminste en leg het spel in allerijl stil. Bij poging twee wijs ik de kinderen aan die een ring mogen pakken. Maar dat werkt ook niet, realiseer ik me, want zo komen er maar weinig kinderen aan bod. De stoom komt uit mijn oren en ik heb wat om over na te denken. Verbeterpuntjes: lekker laten gaan als ze bezig zijn en meer loopafstand creëren tussen de rubberen ringen en de kinderen. En: vooral niet te veel meedoen als je de rest van de dag ook nog moet, funest voor een wrak als ik.

Posted in leraar worden | Nog geen belerende vingertjes

De kring gaat al iets beter. Ik weet bijna de goede volgorde aan te houden. Het is ook wel verrot lastig en als je van het dagelijkse patroon afwijkt, raken de kinderen in de war. Ik ook trouwens. Dus: eerst kijken we wie er naast de meester mag zitten, ja Tim is al geweest, maar iedereen komt vaker aan de beurt. Dan lees ik de namen op en wens iedereen een goede morgen. Iedereen mij ook. Dan zingen we nog eens goedenmorgen en daarna komt het liedje over de zeven dagen van de week en welke dag het nu dan eigenlijk is. Nee, geen zondag Jos, dan hoef je niet naar school. Dan nemen we de activiteiten van vandaag door, nee Loes, het gymmen kan niet worden vervangen door buitenspelen, want dat doen we vanmiddag al. En daarna komen alle nieuwe knuffels, jasjes, schoenen en broeken aan bod. Ja Kees, wat een heel mooie sokken. Als het allemaal gedaan is, kunnen we echt aan het programma beginnen. Vervelend is dat ik alle liedjes nog niet zo goed ken en de juf vind dat ik te laag zing en geen toon houd. Leerpunt voor mij. Maar misschien moet ik het eens over een heel andere boeg gooien en beginnen met het liedje uit de Film van ome Willem. Dat kan ik tenminste wel zingen. Joepie de poepie!

Posted in leraar worden | Al een één belerend vingertje

Als ik vertel dat de knopen van mijn blouse zijn gevallen, is er direct interesse bij de vier kleuters in mijn groepje. Het knooploze overhemd in kwestie ligt op tafel. Hoeveel knopen heb ik nou precies nodig? Diana, Bas, Jos en Leen hebben wel een idee: het tellen van de gaatjes. Aanvankelijk is er nog wat onenigheid over de hoeveelheid benodigde knopen, maar na vier keer tellen, hakt de dominante en schrandere Jos de knoop door: zeven. Hoe kunnen we dat getal nou onthouden als we de knopen in de winkel gaan kopen? Opschrijven, oppert Bas. Jos weet wel wat er opgeschreven moet worden: een 7. Hij schrijft het cijfer foutloos op. De anderen volgen hem daarin, alleen schrijft Leen geen 7 maar een L. Hm, misschien gaat het tellen van de knopen beter, denk ik. Als alle kinderen hun favoriete kleur knopen uit het stapeltje hebben gevist, laat ik de kinderen tellen. Bij Diana, Bas en Jos gaat dit zonder problemen, maar bij Leen is dit heel andere koek. 1, 2, 3, 4, 4, 5, 7, 8, zo telt hij zijn zes knopen. Hij wijst knopen dubbel aan en enkele wijst hij niet aan. Fraai staaltje asynchroon tellen, denk ik bij mijzelf. Ik geef hem nog een kans. Vijf zijn het er nu. De andere kinderen roepen het goede getal alweer voor. "Zes! Het zijn er zes!", ja bedankt jongens. Nu alleen Leen nog...

Posted in leraar worden | Al een één belerend vingertje

In mijn tijd keek je Tiktak op televisie. Of je luisterde in november leuke sinterklaasliedjes uitgevoerd door het kinderkoor. We zongen Dikkertje Dap, Moriaantje zo zwart als roet en Hop Marianneke stroop in het kanneke in de kleuterklas. Of 'een boom heeft zeven takken, tel ze maar eens na', dat soort dingen. Het nodige is veranderd in de kleuterklas van nu, zo ontdek ik. Of er jumpstyle aan mag in de bouwhoek. Ik dacht dat ze een geintje maakten, die koters, maar nee, in het rijtje cd's van de juf staat inderdaad een cd met jumpstyle. (voor een impressie klik hier) Ik ben volledig stupéfait. Maar de kinderen willen het, dus even later klinkt er een overgemoduleerde basdreun met 160 slagen per seconde vanaf de gang. Tuurlijk, jumpstyle in de bouwhoek. Gelijk een pilletje erbij? Jullie zijn immers al vier.

Posted in leraar worden | Al een één belerend vingertje

De fantasiewereld van jonge kinderen is enorm. In de kring vertellen ze soms de meest fantastische verhalen die nooit gebeurd kunnen zijn. Feit en fictie worden naadloos in elkaar verweven. Knap en vermakelijk en ik ga erin mee. Ik vertel de kinderen het verhaal van Sjors en Karel de Kermiskabouter. Om kort te gaan: Sjors wil in de rode auto op de draaimolen, maar andere kinderen zijn hem telkens voor. Sjors verdrietig, geen rode auto. Dan komt ineens Karel de Kermiskabouter in beeld die hem meeneemt door een klein luikje naar zijn huisje onder de draaimolen. Met een stoeltje en een televisie. Lachen, vinden mijn toehoordertjes. Karel bedient de draaimolen en nodigt Sjors uit om de volgende dag langs te komen als de kermis nog dicht is. Enfin, Sjors kan de volgende dag in de rode auto op de draaimolen en heeft er een vriend bij. Grappig verhaal, aldus de kleuters. Ik hoop alleen dat ze met hun vier en vijfjarige hersentjes in staat zijn om feit en fictie van elkaar te onderscheiden, voor er een paar verdwijnen onder de draaimolen van de plaatselijke kermis.

Posted in leraar worden | Nog geen belerende vingertjes

Door het dolle heen springen de kinderen door de zaal. Behalve Rianne. Die kijkt verdrietig over haar opgetrokken knieën heen. De vierjarige durft niet net als de andere kleuters als een kikker door de gymzaal te springen, uit angst te worden getikt. Ze blijft op de bank zitten, want daar is ze vrij en dus veilig. Weliswaar ben ik reiger en moet ik de kikkers tikken, maar ik ben even reiger-af als ik op Rianne toeloop. "Durf je niet, lieverd? Zullen we samen gaan?", stel ik haar voor. Dat wil ze wel. Ik pak haar hand en samen springen we als een kikker door de zaal en als we getikt dreigen te worden door de juf, vluchten we snel weer naar een vrijplaats. Een lach breekt door op het gezicht van Rianne. Dit is leuk, nog een keer! Bij het kiezen van twee nieuwe reigers is Rianne er een van. Die rol als tikker ligt haar beduidend beter, want ze kirt het uit van plezier. Macht streelt.

Posted in leraar worden | Nog geen belerende vingertjes

Welkom in de wondere wereld die kleuterklas heet. Lijkt soms een chaos, maar is het geenszins. Voor alles is een tijd en voor alles is een plek. Een ijzeren structuur. Dat weet de juf, maar de kinderen weten dit net zo goed. Kleuters zijn de meest zelfstandige leerlingen op een basisschool, wordt wel eens gezegd. Ik denk dat dat waar is, al wil ik het wel iets nuanceren: kleuters die al een jaartje meedraaien zijn de meest zelfstandige leerlingen op een basisschool. De net vier geworden nieuwkomertjes kijken aanvankelijk glazig om zich heen in afwachting van wat er gebeuren gaat. Net als ik op dag één. Toch ontdek ik de structuur al snel, maar misschien heeft dat met het leeftijdsverschil te maken.

Het ritueel: jas ophangen in de luizenzak, beker en koek wegzetten in de daarvoor bestemde bak en op je stoel zitten. Je mag een boekje pakken uit het rek. De kring vangt aan en de juf noemt twee kinderen die vandaag naast haar mogen zitten. Vinger opsteken als je iets wilt vertellen. Ze neemt het dagprogramma door met nijntje-pictogrammen dat aan de muur hangt. Met nijntjes in allerlei situaties: een nijntje in de kring, een nijntje dat speelt, een nijntje dat gymt en een nijntje dat naar huis loopt. Geen twijfel over mogelijk en als juf afwijkt, pinnen ze haar er naar eigen zeggen op vast. Don't mess with the nijntjes! Eronder hangen zeven kastjes, een voor iedere dag van de week. De muis verhuist naar het juiste kastje. Onderaan het takenbord: knijpers met de namen van de kinderen erop geven aan wie wat doet die week.
Na de kring wordt er gespeeld en gewerkt. Dat kan van alles zijn, kinderen mogen knutselen of zich uitleven op de ontwikkelingsmaterialen. De kleuters hebben een behoorlijke mate van vrijheid bij het kiezen van hun activiteiten. Als er niet wordt geknutseld of gewerkt onder leiding van de juf, mogen ze een 'hoek' kiezen. Om het overzicht te houden is er een planbord, waarop de kids hun eigen kaartje bij de gewenste activiteit op moeten hangen. Juf houdt dit bij in een schrift. Hangen er al vier kaartjes bij de bouwhoek, jammer, wat anders kiezen. De poppenhoek is en blijft een hit, vooral bij de dames. De watertafel, de schilderhoek en spelen met een doos knex is ook een favoriete bezigheid van veel hummels. Na het spelen ruimt iedereen zijnhaar eigen zooi weer op.
Nog wat algemene regels: voor het toilet doe je een ketting om, jongens doen de bril omhoog bij staand plassen en mogen maximaal vier velletjes wc-papier gebruiken bij dezelfde handeling. Het melk drinken en eten wordt voorafgegaan door het grote 'Smakelijk eten en drinken'-lied en als je knoeit, ruim je het zelf op met een doekje. Er wordt niet door de gang gerend, er wordt niet geschreeuwd door de klas.

Verder wordt er flink aan teambuilding in de klas gedaan. De kinderen krijgen de zogenoemde 'kanjertraining', waarbij er wordt nagestreefd om pestproblemen hanteerbaar te maken, leerlingen zelfvertrouwen, een veilig gevoel en betrokkenheid bij elkaar te geven. De vijf ijzeren vuistregels hangen aan de muur en dient op den duur iedere kanjer uit zijn hoofd te kennen en toe te passen: 1. Ik help. 2. Ik ben te vertrouwen. 3. Niemand lacht uit. 4. Niemand is zielig. 5. Niemand speelt de baas. Daar kan de grotenmensenwereld zelfs nog wat van leren! Doe er je voordeel mee, zou ik zeggen... .

Posted in leraar worden | Nog geen belerende vingertjes

Knippen is duidelijk een nieuwe ervaring voor ze. Drie van de zes kleuters die ik begeleid met knutselen, stuntelen met het kleine schaartje omdat ze er nooit eerder één hebben gebruikt. Luuk, een hummel van vier heeft de oogjes van het schaartje om de wijsvinger en pink van zijn hand en kijkt beteuterd naar het witte karton waaruit een voorgetekend rondje moet worden geknipt. Een onneembare vesting. "Je hebt nog nooit geknipt, hè? Kom maar, ik help je", zeg ik. Ik zet het schaartje op de goede manier in zijn kleine kleverige handje en doe de knipbeweging voor. Even later lukt het Luuk zelf. "Goed hoor!", moedig ik hem pedagogisch verantwoord aan. Weer een succeservaring erbij. Daarna mogen de lollies worden gevingerverfd, heeft de juf bedacht. Tuurlijk, we gaan er gelijk vol in. Schortjes aan, eierdozen met verf op tafel en nog geen vijf minuten later zitten twaalf klauwtjes vol verschillende kleuren verf en de witte kartonnen rondjes evenzo. Maar het wordt prachtig, door het kleurige lijnenspel lijken het echte lollies. Leerpunten voor deze keer: 1. let erop dat de kinderen ook echt op de onderliggende krant werken, zodat niet toch de hele tafelrand vol verf zit en jij die kunt schoonmaken. 2. Let erop dat je eigen broek en handen en gezicht achteraf niet onder de vingerverf zitten. Scheelt veel tijd.

Posted in leraar worden | Reeds twee belerende vingertjes

Krampachtig houd ik mijn stuur vast. Ik denk aan de uren die komen gaan. Ik draai mijn auto de laatste hoek om en parkeer mijn auto voor de school. Het uur van de waarheid is aangebroken. Er is geen weg meer terug, de stage bij de kleuters is begonnen. Een kop thee doet mij wat ontdooien en als de eerste kleuters binnen worden gebracht door hun moeder, vader of oma, ebt mijn aanvankelijke angst iets weg. Voor de verse 4-jarigen is het namelijk net zo nieuw als voor mij, denk ik bij mijzelf. Ik voel me verbonden met de kleintjes die in onbedaarlijke tranen uitbarsten op het moment dat vader- of moederlief het klaslokaal neigt te verlaten. Niet nodig, vindt de juf. Ze neemt de huilende kleuter bij de hand en maakt op een liefdevolle manier korte metten met het grote verdriet. Na enkele geruststellende woorden en een paar minuten op schoot bij de juf, lijkt het leed voor de kleuter in kwestie voorbij. Nu ik nog. Mijn moeder en vader zijn er niet en op schoot kruipen bij juf lijkt me ook geen goed idee, maar ook ik word snel gerust gesteld. "De kinderen vinden het hartstikke leuk om een meester te hebben, echt waar. En ik ga je vandaag aan het werk zetten", zegt de juf. Dat klinkt goed. Laten we aan de gang gaan.

Posted in leraar worden | Al een één belerend vingertje

Soms heb je dat wel eens. Dan is er met de kinderen geen land te bezeilen. Zelf zit je ook niet zo heel lekker in je vel, want weekend en zo. In de vertelkring maandagmorgen doe ik weliswaar een moedige poging de orde te handhaven door te beginnen met het herhalen van de regels. Ze weten het heus nog: niet door een ander heen praten. Je vinger opsteken als je iets wilt zeggen. Luisteren als de meester iets zegt. Niet roepen door de klas. Helder allemaal, maar reeds tijdens deze herhalingsexercitie vindt Jan het nodig om konijnenoren achter het hoofd van zijn buurman te maken. Simon voorziet alles ongevraagd van zijn eigen commentaar. Wat is dat toch, vraag ik me af, maar laat het gebeuren. De toon is gezet. Ook de rest van de lessen van die ochtend moddert het door. Herrie, potloden die vallen, kinderen die en masse naar de wc gaan, gezeur over hun buurman omdat zij wel willen opletten, flauwe leukdoenerij en overbodig gedoe. Als er 'zachtjes' gewerkt mag worden aan een oefening, lijkt het wel of ik op de effectenbeurs sta. Er gaat iets niet zoals het moet. Maar het is te makkelijk om te zeggen dat zij het bloed onder mijn nagels vandaan halen, want ik ben in eerste instantie verantwoordelijk voor de effectiviteit van de leeromgeving, niet de kinderen. Stilletjes broed ik op een nieuwe aanpak: een zero tolance beleid waar de honden geen brood van lusten. De middag kan beginnen.

Posted in leraar worden | Reeds drie belerende vingertjes